Ferritine en ijzer laten testen

IJzergebrek is een van de meest gemiste oorzaken van aanhoudende vermoeidheid, omdat je hemoglobine nog prima kan zijn terwijl je voorraad al bijna leeg is. Die voorraad meet je met ferritine.

De ijzerstatus bestaat uit vier waarden die elkaar aanvullen. Ferritine is je voorraad. Serum ijzer is wat er op dat moment in je bloed circuleert, en dat schommelt over de dag. Transferrine is het transporteiwit, en de transferrinesaturatie laat zien welk deel daarvan daadwerkelijk beladen is.

Alleen hemoglobine meten is niet genoeg. Je lichaam houdt je hemoglobine zo lang mogelijk op peil en put daarvoor eerst de voorraad uit. Bloedarmoede is dus het late stadium, niet het eerste signaal.

Wanneer je dit laat meten

• Bij aanhoudende vermoeidheid, ook als een eerder bloedbeeld normaal was.
• Bij hevige of langdurige menstruaties. Zie vrouwen en hormonen.
• Als je weinig of geen vlees eet. IJzer uit plantaardige bronnen wordt minder goed opgenomen. Zie de pagina voor veganisten.
• Bij duursport. Verlies en verhoogde afbraak kunnen de voorraad langzaam uitputten.
• Bij haaruitval, kortademigheid bij inspanning of rusteloze benen.
• Als je ijzer slikt en wilt weten of het aankomt. Meet na 8 tot 12 weken.

Wat er precies geprikt wordt

Voor een volledig beeld hoort het bloedbeeld erbij, met hemoglobine, hematocriet, MCV en MCH. Dat zit in het Basis Panel.

Voorbereiding

Nuchter zijn hoeft niet, maar serum ijzer is 's ochtends het hoogst, dus een ochtendafname geeft een consistenter beeld. Slik je ijzer, neem het dan de dag van de afname nog niet in. Ferritine stijgt bij ontsteking en na een infectie, dus prik niet in de week dat je ziek bent geweest, anders lijkt je voorraad hoger dan hij is.

In welk pakket dit zit

Alleen deze marker laten meten kan ook. De vier ijzerwaarden worden samen bepaald, want ferritine alleen kan misleiden bij ontsteking. Ter oriëntatie: aanbieders met een prikpost vragen doorgaans 59 tot 69 euro voor een enkele marker, en dan reis je er zelf naartoe.

Wat je uitslag betekent

Een lage ferritine met een normale hemoglobine betekent dat je voorraad daalt terwijl je aanmaak nog op peil is. Dat is precies het stadium waarin je er iets aan kunt doen. Een hoge ferritine hoeft geen ijzerstapeling te betekenen, want ontsteking verhoogt de waarde ook. Daarom staat hs-CRP vaak in hetzelfde panel.

Je krijgt naast de labreferentie de strengere streefwaarde, omdat de ondergrens van veel laboratoria laag ligt vergeleken met wat in de praktijk als comfortabel wordt gezien.

Over het verschil tussen de labreferentie en een streefwaarde gaat dit artikel. Voel je je slecht terwijl je waarde binnen de referentie valt, lees dan dit artikel.