Hormonen laten testen bij vrouwen
Bij vrouwen bewegen hormonen over de cyclus. Dezelfde waarde betekent iets anders op dag 3 dan op dag 21. Het moment van prikken is daarom net zo belangrijk als de bepaling zelf.
Waarom het moment in je cyclus uitmaakt
FSH, LH en oestradiol worden meestal op dag 2 tot 5 van je cyclus geprikt, geteld vanaf de eerste dag van je menstruatie. Dat is het rustpunt en daar zijn de referentiewaarden op gebaseerd. Progesteron werkt precies andersom: die meet je rond dag 21, ongeveer een week voor je volgende menstruatie, want dan is de piek.
Prik je op een willekeurige dag, dan krijg je getallen die niet met de referentie te vergelijken zijn. Dat is geen detail, dat maakt de uitslag onbruikbaar.
Heb je een onregelmatige cyclus, geen cyclus meer, of gebruik je hormonale anticonceptie, dan ligt dat anders. Bij hormonale anticonceptie wordt je eigen aanmaak onderdrukt, dus meet je vooral het effect van je pil. Dat is goed om te weten voordat je iets laat prikken.
Even bepalen wanneer je moet prikken
App de eerste dag van je laatste menstruatie en wat je wilt weten. Dan reken ik uit op welke dag de afname het meest zegt, en plan ik daaromheen.
Bereikbaar maandag tot en met zaterdag, 08:00 tot 18:00. Een afspraak staat meestal binnen een paar dagen.
Wat er gemeten kan worden
Cyclus en vruchtbaarheid
FSH, LH, oestradiol en progesteron, elk op hun eigen moment. Prolactine en testosteron horen erbij als je klachten die kant op wijzen.
Perimenopauze
FSH en oestradiol geven een indicatie, maar ze schommelen in deze fase juist sterk. Eén meting zegt daarom weinig. Herhalen met tussenpozen zegt meer, en je klachtenpatroon zegt vaak nog het meest. Wees hier voorzichtig met conclusies uit een enkel getal.
Schildklier
Schildklierklachten komen bij vrouwen vaker voor en overlappen sterk met cyclus- en overgangsklachten: moeheid, gewichtsverandering, stemmingswisselingen. TSH, fT4 en fT3 samen horen daarom bijna altijd in het beeld. Zie schildklier laten testen.
IJzer en ferritine
Bij hevige of langdurige menstruaties raakt de ijzervoorraad langzaam uitgeput, terwijl je hemoglobine nog normaal kan zijn. Ferritine is dan de waarde die het eerst zakt. Zie ferritine en ijzer laten testen.
Alle markers op een rij
Het meetmoment per waarde
| Waarde | Wanneer prikken |
|---|---|
| FSH, LH, oestradiol | Dag 2 tot 5 van je cyclus, s ochtends |
| Progesteron | Rond dag 21, ongeveer een week voor je menstruatie |
| Prolactine, testosteron, DHEA-S | S ochtends, cyclusdag minder kritisch |
| Cortisol | Voor 10:00 uur |
| TSH, fT4, fT3 | Elk moment, bij voorkeur s ochtends |
| Ferritine, vitamine D, B12 | Elk moment |
Welk pakket hierbij past
Veelgestelde vragen
Op welke dag van mijn cyclus moet ik prikken?
Voor FSH, LH en oestradiol op dag 2 tot 5.
Progesteron meet je rond dag 21. Tel dag 1 vanaf de eerste dag van je menstruatie. App je laatste startdatum, dan reken ik het uit.
Ik gebruik de pil. Heeft hormonen meten dan zin?
Beperkt, want je eigen aanmaak wordt onderdrukt.
Je meet dan vooral het effect van je anticonceptie. Schildklier, ferritine en vitamine D blijven wel gewoon informatief.
Kan een bloedtest aantonen dat ik in de overgang zit?
Nee, niet met één meting.
FSH en oestradiol schommelen juist sterk in de perimenopauze. Herhaalde metingen samen met je klachtenpatroon zeggen meer dan een enkel getal. Bespreek dat met je huisarts.
Ik heb een onregelmatige cyclus. Wanneer meet ik dan?
Dan spreken we een vast moment af en herhalen we.
Zonder betrouwbare cyclusdag is een reeks metingen informatiever dan een losse. App even je situatie, dan kijken we wat praktisch is.
Waarom hoort ferritine hierbij?
Omdat menstrueel bloedverlies de ijzervoorraad langzaam uitput.
Ferritine zakt eerder dan hemoglobine. Een normaal bloedbeeld sluit een lage voorraad dus niet uit.
Moet ik nuchter zijn?
Voor de hormonen niet.
Wel als er glucose, insuline of triglyceriden bij zitten. Cortisol en testosteron vragen wel om een afname voor 10:00 uur.
Let op: een bloedtest geeft je inzicht en richting. Hij toont een aandoening niet aan en sluit er ook geen uit. De uitslagen zijn bedoeld voor preventie en voor het volgen van verandering, niet als diagnose. Heb je klachten of waarden buiten de referentie, ga dan naar je huisarts.