Nuchter prikken: wanneer het moet en waarom
Nuchter zijn hoort er niet altijd bij. Voor een deel van de bepalingen maakt eten geen verschil, voor een ander deel maakt het het verschil tussen een bruikbare en een onbruikbare uitslag.
Waar het over gaat
Na een maaltijd stijgt je bloedsuiker, komt insuline vrij en gaan je triglyceriden omhoog. Bij die drie waarden meet je dus je laatste maaltijd in plaats van je uitgangswaarde. Bij de meeste andere bepalingen gebeurt dat niet, of niet in een mate die de uitslag verandert.
Wel nuchter
| Waarde | Waarom |
|---|---|
| Glucose (nuchter) | Stijgt direct na eten. De naam zegt het al. |
| Insuline (nuchter) en HOMA-IR | Insuline schiet omhoog na een maaltijd. Zonder nuchtere waarde is HOMA-IR niet te berekenen. |
| Triglyceriden | Kunnen na een vette maaltijd fors oplopen, uren lang. |
| Het volledige lipidenprofiel | LDL wordt vaak berekend uit de triglyceriden, dus die vertekening werkt door. |
Niet nuchter nodig
HbA1c valt op in dit rijtje: die geeft het gemiddelde over ongeveer drie maanden, dus één maaltijd verandert er niets aan.
Hoe lang precies
Acht uur is genoeg. Twaalf uur hoeft niet en heeft ook geen aantoonbaar voordeel. In de praktijk betekent dit: eet je laatste maaltijd rond tien uur 's avonds en prik de volgende ochtend.
Wat je wel mag
- Water. Zoveel je wilt, en het helpt echt. Een goed gevulde ader prikt makkelijker en sneller.
- Je medicatie, zoals je gewend bent, tenzij we samen iets anders hebben afgesproken. Schildkliermedicatie neem je pas na de afname.
- Zwarte koffie of thee? Liever niet. Cafeïne beïnvloedt je bloedsuiker en je bloeddruk. Laat het staan tot na het prikken.
Niet doen: alcohol de avond ervoor, want dat verhoogt je triglyceriden. En geen zware training in de 48 uur ervoor, want dat vertekent creatinekinase, hs-CRP en je leverwaarden.
Het praktische voordeel van thuis prikken
Nuchter naar een prikpost betekent opstaan, niet eten, reizen en wachten. Thuis stap je uit bed en zit je vijf minuten later aan tafel. Daarna eet je gewoon. Zie bloedafname aan huis.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet ik nuchter zijn?
Minimaal 8 uur.
Langer dan 12 uur heeft geen aantoonbaar voordeel. Eet je laatste maaltijd rond tien uur 's avonds en prik de volgende ochtend.
Mag ik water drinken?
Ja, en dat is zelfs verstandig.
Een goed gevulde ader prikt makkelijker. Twee glazen water in het uur voor de afname is genoeg.
Mag ik zwarte koffie?
Liever niet.
Cafeïne beïnvloedt je bloedsuiker en je bloeddruk. Bewaar je koffie tot na de afname.
Voor welke waarden moet ik nuchter zijn?
Glucose, insuline, HOMA-IR en triglyceriden.
En daarmee het hele lipidenprofiel, omdat LDL vaak uit de triglyceriden wordt berekend. Vitamine D, B12, ferritine en de schildklierwaarden zijn niet nuchter-afhankelijk.
Moet ik mijn medicijnen overslaan?
Nee, tenzij we dat samen hebben afgesproken.
Schildkliermedicatie neem je pas na de afname, anders meet je een piek. Meld altijd wat je gebruikt en in welke dosering.
Let op: een bloedtest geeft je inzicht en richting. Hij toont een aandoening niet aan en sluit er ook geen uit. De uitslagen zijn bedoeld voor preventie en voor het volgen van verandering, niet als diagnose. Heb je klachten of waarden buiten de referentie, ga dan naar je huisarts.