Longevity: de markers waar je op kunt sturen
Er is een set bloedwaarden die je huisarts doorgaans niet aanvraagt, omdat er zonder klachten geen indicatie is. Juist die waarden zeggen iets over de lange termijn, en juist daar kun je nog iets aan veranderen.
Dit is geen angstverhaal. De meeste mensen die deze markers laten meten zijn gezond en willen dat graag zo houden. Het punt van vroeg meten is dat je nog tientallen jaren de tijd hebt om iets te doen met wat je ziet.
De markers, en waarom ze erin zitten
ApoB
Elk deeltje dat cholesterol door je bloed vervoert draagt precies één ApoB-molecuul. ApoB meet dus het aantal deeltjes, terwijl LDL-cholesterol meet hoeveel cholesterol er in die deeltjes zit. Twee mensen met hetzelfde LDL kunnen een heel verschillend aantal deeltjes hebben. Meer op de ApoB-pagina.
Lp(a)
Een lipoproteine dat grotendeels genetisch bepaald is. Je waarde verandert nauwelijks in je leven, dus één meting is genoeg. Ongeveer een op de vijf mensen heeft een verhoogde waarde en weet dat niet, omdat het zelden standaard wordt geprikt.
hs-CRP
Hooggevoelig CRP, dat laaggradige ontsteking zichtbaar maakt die je verder niet merkt. Meet dit niet vlak na een infectie of een zware training, want dan lees je die terug.
Homocysteine
Hangt samen met de status van vitamine B12, B6 en foliumzuur. Een verhoogde waarde is vaak een aanwijzing dat daar iets aan schort.
Nuchtere insuline en HOMA-IR
Insulineresistentie loopt jaren voor op een oplopende glucose. Nuchtere insuline samen met nuchtere glucose geeft HOMA-IR, en die laat de vroege verschuiving zien terwijl je glucose nog netjes is.
Fibrinogeen
Een stollingseiwit dat ook een ontstekingsmarker is.
Cystatine C
Een maat voor nierfunctie die minder afhankelijk is van je spiermassa dan creatinine. Voor mensen die veel trainen geeft dat een eerlijker beeld.
Omega-3-index
Het aandeel EPA en DHA in je rode bloedcellen. Anders dan de meeste markers is dit er een die direct reageert op wat je eet en slikt, en dus goed te sturen is.
Welke van deze zijn voor jou zinvol?
App even je leeftijd, je familiegeschiedenis en of je al eens lipiden hebt laten meten. Dan kijk ik welke markers echt iets toevoegen en welke je kunt overslaan.
Bereikbaar maandag tot en met zaterdag, 08:00 tot 18:00. Een afspraak staat meestal binnen een paar dagen.
Waarom je huisarts deze meestal niet aanvraagt
Huisartsenrichtlijnen zijn gemaakt om ziekte op te sporen bij mensen met klachten of met een verhoogd risicoprofiel. Ben je gezond, dan is er geen indicatie, en zonder indicatie wordt er niet aangevraagd. Dat is niet onwil, dat is hoe het systeem is ingericht. Wil je deze waarden toch weten, dan vraag je ze zelf aan. Hoe dat werkt staat op de pagina over bloedonderzoek zonder verwijzing.
Het pakket
Wat je met de uitslag doet
Je krijgt per waarde de labreferentie en de strengere streefwaarde, met uitleg waar het verschil zit. Dat onderscheid is hier belangrijker dan ergens anders, want bij preventie gaat het niet om de vraag of iets afwijkend is, maar om de vraag welke kant het op beweegt. Daarover gaat dit artikel over referentiewaarden versus optimale waarden.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen ApoB en LDL-cholesterol?
ApoB telt deeltjes, LDL meet de hoeveelheid cholesterol in die deeltjes.
Elk cholesteroldragend deeltje heeft één ApoB. Bij hetzelfde LDL kan het aantal deeltjes flink verschillen, en dat aantal is wat het verschil maakt.
Hoe vaak moet ik Lp(a) laten meten?
Eén keer in je leven is genoeg.
Lp(a) is grotendeels genetisch bepaald en verandert nauwelijks. Weet je je waarde, dan hoef je hem niet te herhalen.
Waarom vraagt mijn huisarts deze markers niet aan?
Omdat er zonder klachten geen medische indicatie is.
De richtlijnen zijn gericht op het opsporen van ziekte, niet op het volgen van gezonde mensen. Je kunt deze markers wel zelf aanvragen en zelf betalen.
Is dit niet gewoon bangmakerij?
Nee, en dat is ook niet het doel.
De meeste mensen die dit laten meten zijn gezond. Het punt is dat je vroeg weet waar je staat, zodat je jaren de tijd hebt om er iets mee te doen. Een verhoogde waarde is een richting, geen diagnose.
Moet ik nuchter zijn?
Ja, voor insuline, glucose en triglyceriden.
Minimaal 8 uur niets eten. ApoB en Lp(a) zijn minder gevoelig voor eten, maar omdat ze meestal samen met de rest worden geprikt is nuchter de praktische keuze.
Kan ik hier mijn biologische leeftijd mee bepalen?
Nee, dat is geen gevalideerde uitkomst van deze markers.
Wat je wel krijgt is een beeld van je cardiovasculaire en metabole status en de richting waarin die beweegt. Dat is concreter en beter te sturen dan één samengevat getal.
Let op: een bloedtest geeft je inzicht en richting. Hij toont een aandoening niet aan en sluit er ook geen uit. De uitslagen zijn bedoeld voor preventie en voor het volgen van verandering, niet als diagnose. Heb je klachten of waarden buiten de referentie, ga dan naar je huisarts.