Bloedwaarden voor sporters
Als je serieus traint, is bloed het enige objectieve venster op wat er onder de motorkap gebeurt. Herstel, hormonen, ontsteking en ijzerstatus laten zich meten. Maar alleen als er op het juiste moment geprikt wordt.
Testosteron en cortisol moeten voor 10:00 uur geprikt worden
Dit is het belangrijkste punt van deze pagina. Testosteron en cortisol volgen een dagritme. Beide zijn het hoogst in de vroege ochtend en zakken daarna over de dag heen. De referentiewaarden waarmee het laboratorium jouw uitslag vergelijkt zijn opgesteld op afnames voor 10:00 uur.
Prik je om twee uur 's middags, dan vergelijk je een middagwaarde met een ochtendreferentie. Je uitslag lijkt dan lager dan hij is, en een vervolgmeting op een ander tijdstip is niet met de eerste te vergelijken. Voor iemand die wil zien of een aanpassing werkt, is dat het verschil tussen bruikbare en waardeloze data.
Mario komt 's ochtends bij je langs. Je hoeft dus niet eerst nuchter door de stad te reizen om op tijd bij een prikpost te zijn. Je staat op, je prikt aan je eigen keukentafel, en het tijdstip klopt. Bij een vervolgmeting plannen we hetzelfde tijdvak, zodat de twee metingen naast elkaar te leggen zijn.
Ochtendafspraak inplannen
App even welk tijdvak je uitkomt. Voor hormonen plannen we voor 10:00 uur, en bij een vervolgmeting houden we hetzelfde tijdstip aan zodat je de twee kunt vergelijken.
Bereikbaar maandag tot en met zaterdag, 08:00 tot 18:00. Een afspraak staat meestal binnen een paar dagen.
Wat je als sporter laat meten
Hormonen en herstel
Testosteron totaal en vrij, SHBG, LH, oestradiol en ochtendcortisol. Samen laten die zien of je hormonale herstel meebeweegt met je belasting. Zie ook testosteron laten meten.
Belasting en overtraining
Creatinekinase laat spierschade zien en is hoog na zware training, dus die meet je niet vlak na een sessie. hs-CRP laat laaggradige ontsteking zien. Ferritine kan bij duursporters laag zijn door verlies en verhoogde afbraak.
Bloedbeeld en zuurstoftransport
Hemoglobine, hematocriet, erytrocyten en ferritine. Bij duursport zegt dit iets over je zuurstoftransport. Bij gebruik van testosteron is hematocriet juist een waarde die je in de gaten houdt omdat hij kan oplopen.
Lever, nieren en lipiden
Bij hoge eiwitinname, veel supplementen of middelengebruik zijn ALAT, ASAT, GGT, creatinine en het lipidenprofiel de logische controle.
Hormoonherstel na anabolen
Wie is gestopt met anabolen wil weten of de eigen aanmaak terugkomt. Dat volg je met testosteron, LH, FSH en oestradiol, gemeten op vaste tijdstippen en herhaald met tussenpozen van weken. Eén meting zegt hier weinig, de reeks zegt alles.
Dit is inzicht, geen behandeling. Mario Test schrijft niets voor en begeleidt geen kuren. Wil je iets doen met de uitslag, dan is dat een gesprek met een arts.
Pakketten voor sporters
Meer achtergrond over sport en TRT staat op de pagina Sporters en Gym. Alle panels vind je op het pakketoverzicht.
Voorbereiding die je uitslag bruikbaar houdt
- Geen zware training in de 48 uur ervoor. Dat vertekent creatinekinase, hs-CRP en de leverwaarden.
- Nuchter als glucose, insuline of triglyceriden meedoen. Minimaal 8 uur.
- Prik op hetzelfde tijdstip als de vorige keer. Anders vergelijk je appels met peren.
- Zelfde omstandigheden. Vergelijkbare slaap, geen alcohol de avond ervoor.
Veelgestelde vragen
Waarom moet testosteron voor 10:00 uur geprikt worden?
Omdat de referentiewaarden op ochtendafnames zijn gebaseerd.
Testosteron volgt een dagritme en is het hoogst in de vroege ochtend. Prik je later, dan vergelijk je een lagere waarde met een referentie die daar niet bij hoort. Mario komt daarom 's ochtends langs.
Kan ik na mijn training laten prikken?
Beter niet.
Zware training verhoogt creatinekinase, hs-CRP en soms de leverwaarden voor een aantal dagen. Plan de afname minstens 48 uur na een zware sessie, anders lees je vooral je laatste training terug.
Hoe vaak moet ik meten om iets te zien?
Minimaal twee keer, met 8 tot 12 weken ertussen.
Eén meting is een momentopname. De vergelijking tussen twee metingen op hetzelfde tijdstip laat zien of een aanpassing werkt.
Kun je ook in de sportschool langskomen?
Ja, de afname kan op elk adres.
Thuis, op kantoor of in de gym. Er is alleen een stoel en een tafel nodig, de rest komt mee.
Ik gebruik testosteron. Welke waarden houd ik in de gaten?
Hematocriet, hemoglobine, oestradiol, lipiden en de leverwaarden.
De TRT-panels zijn daarop ingericht. Dit is monitoring en inzicht, geen begeleiding. Voor aanpassingen aan een behandeling ga je naar een arts.
Meten jullie ook of ik overtraind ben?
Nee, overtraining stel je niet met een bloedtest vast.
Wat je wel ziet zijn markers die er vaak mee samengaan, zoals verhoogde creatinekinase, verhoogde hs-CRP en veranderende hormoonverhoudingen. Dat is richting, geen conclusie.
Let op: een bloedtest geeft je inzicht en richting. Hij toont een aandoening niet aan en sluit er ook geen uit. De uitslagen zijn bedoeld voor preventie en voor het volgen van verandering, niet als diagnose. Heb je klachten of waarden buiten de referentie, ga dan naar je huisarts.